Jak zwiększyć uzysk w tartaku przy deskach nieobrzynanych: mniej odpadu, więcej m³ z wielopiły

Deski nieobrzynane (z oflisami) to trudny materiał: zmienna szerokość, nieregularne krawędzie, krzywizna i „losowość” sztuka‑po‑sztuce. Dlatego uzysk na etapie wielopiły potrafi się różnić między zmianami nawet wtedy, gdy sama maszyna jest sprawna.

Najważniejsza obserwacja z produkcji: pieniądze często uciekają zanim deska dotknie pił. Jeśli wejście jest niepowtarzalne (przesunięcie + kąt), to rozkrój staje się loterią.

Poniżej masz praktyczny, „tartakowy” przewodnik: co sprawdzić, co policzyć i gdzie są największe dźwignie uzysku przy deskach nieobrzynanych.

1) Zacznij od definicji uzysku (żeby nie porównywać jabłek z gruszkami)

Przy deskach nieobrzynanych najbardziej użyteczne są dwie metryki:

• uzysk na etapie wielopiły (m³ produktu / m³ wejścia na wielopiłę),
• uzysk sprzedażowy (m³ sprzedawalne A/B / m³ wejścia).

Jeśli chcesz to policzyć prosto i spójnie: /pl/blog/jak-liczyc-uzysk-z-klody-i-tarcicy/.

2) Najczęstsze źródła strat przy deskach nieobrzynanych

Oflisy i odpady boczne

W deskach nieobrzynanych odpad zwykle „siedzi” na krawędziach:

• źle dobrany rozkrój oddaje materiał w odpad,
• losowe ustawienie deski oddaje materiał po „gorszej stronie”.

Jak to ograniczać praktycznie: /pl/blog/jak-zmniejszyc-odpad-na-oflisach/.

Losowe ustawienie deski przed wielopiłą (offset + kąt)

Jeśli deska wchodzi raz bardziej w lewo, raz w prawo, a do tego czasem jest skręcona do osi posuwu, to:

• szerokości „pływają”,
• rośnie odpad na oflisach,
• częściej pojawia się ręczna korekta.

To jest jeden z najszybszych obszarów do poprawy, bo dotyczy wejścia, a nie całej maszyny.

Rzaz i stan pił (ważne, ale zwykle „druga optymalizacja”)

Rzaz to stała strata na każdym cięciu. Przy wielu cięciach na wielopile robi m³, ale:

1. najpierw ustabilizuj wejście,
2. potem schodź z rzazem i optymalizuj piły.

Jak policzyć koszt 1 mm: /pl/blog/rzaz-pily-tarczowej-a-uzysk/.

3) Optymalizacja na wejściu: największa dźwignia dla desek nieobrzynanych

Jeśli materiał jest zmienny, to potrzebujesz dwóch rzeczy:

• powtarzalnej referencji wejścia (offset + kąt),
• powtarzalnej decyzji rozkroju (zestaw szerokości na zmianę).

Sortowanie i „zestawy szerokości”

Najczęściej działa prosta zasada:

• 3–5 szerokości jako priorytet na zmianę,
• 1–2 warianty awaryjne, gdy deska nie „domyka” rozkroju,
• rozdział materiału na „łatwy” i „trudny”.

Więcej o rozkroju pod wielopiłę: /pl/blog/optymalizacja-rozkroju-desek-i-tarcicy/.

System wizyjny (2D/3D) + centrowanie

System wizyjny do centrowania/pozycjonowania usuwa „zgadywanie”:

• wykrywa deskę/pryzmę na podajniku,
• mierzy pozycję i kąt (a w wariantach 3D również profil/geometrię),
• wylicza najlepsze ustawienie pod rozstaw pił i cel produkcyjny,
• ustawia materiał w czasie rzeczywistym.

Opis podejścia w kontekście pryzm: /pl/blog/system-wizyjny-centrowanie-pryzm-przed-wielopila/.

4) Regulacja wielopiły i posuwu: stabilność > „maksymalna prędkość”

Przy deskach nieobrzynanych priorytetem jest stabilne cięcie bez klinowania:

• posuw powinien być dobrany do grubości i stanu pił,
• docisk i prowadzenie muszą utrzymać deskę bez ruchu bocznego,
• odciąg musi utrzymać temperaturę i czystość strefy cięcia.

Gdy wejście jest stabilne (offset + kąt), łatwiej:

• utrzymać powtarzalność wymiarów,
• ograniczyć falowanie i przypalenia,
• zmniejszyć koszty ostrzenia.

5) Automatyzacja pozycjonowania przed wielopiłą (tu wchodzimy my)

Jeżeli Twoja wielopiła jest sprawna, a uzysk z desek nieobrzynanych „ucieka”, to bardzo często problem jest przed wielopiłą.

xception.io dostarcza przemysłowy moduł automatycznego pozycjonowania desek/pryzm przed wielopiłą:

• lokalizuje materiał (pozycja + kąt),
• wylicza optymalne ustawienie pod zadane szerokości i rozstaw pił,
• centruje i koryguje kąt w czasie rzeczywistym,
• działa jako retrofit do istniejącej linii.

Opis rozwiązania: /pl/solution/
Artykuł techniczny: /pl/blog/maszyna-centrujaca-deski-przed-wielopila/
Kontakt i audyt linii: /pl/contact/

6) Jak podejść do liczb (uzysk 70–80% vs 85–95%)

W internecie znajdziesz różne liczby. W praktyce uzysk zależy od:

• definicji metryki (z kłody vs na etapie wielopiły),
• asortymentu (grubość, szerokości, wilgotność),
• zmienności materiału i sposobu ustawiania na wejściu.

Zamiast przyjmować procent „z artykułu”, zrób prosty audyt:

1. policz uzysk na etapie wielopiły (m³ out / m³ in),
2. zmierz odpad boczny/oflisy i kiedy rośnie,
3. policz straty wynikające z losowego offsetu i kąta.

Do startu wystarczy ta checklista: /pl/blog/jak-zwiekszyc-uzysk-w-tartaku/.

FAQ

Czy to ma sens, jeśli wielopiła ma stały rozstaw pił?

Tak. W stałym rozstawie największą dźwignią jest ustawienie deski/pryzmy na wejściu (offset + kąt), żeby rozkrój „trafiać” powtarzalnie.

Czy muszę mieć pełne 3D, żeby odzyskać uzysk?

Nie zawsze. Jeśli głównym problemem jest przesunięcie i kąt, dobrze dobrane 2D może dać duży efekt. 3D jest mocniejsze, gdy geometria jest bardzo zmienna i chcesz lepiej dobierać ustawienie pod rozkrój.

Co zwykle daje największy efekt na deskach nieobrzynanych?

Stabilne wejście (pozycja + kąt) i powtarzalna logika rozkroju. Dopiero potem: rzaz, „dopieszczenie” posuwu i optymalizacja pił.

Podsumowanie

Jeśli tniecie dużo desek nieobrzynanych, największą dźwignią uzysku jest zwykle stabilizacja wejścia na wielopiłę: pozycja i kąt muszą być powtarzalne, a rozkrój powinien mieć jasną logikę. To daje efekt bez wymiany całej linii.

Jeśli chcesz, prześlij nam układ podajnika i cele szerokości – wrócimy z konkretną propozycją retrofitową i liczeniem ROI: /pl/contact/.